VnSending

Kiến thức kinh tế

Shark Tank Việt Nam Shark Tank Việt Nam mùa 2

Lỗi định giá doanh nghiệp đang khiến Shark Tank trở nên kém chuyên nghiệp

Lỗi định giá doanh nghiệp là lỗi căn bản thường thấy của các startup khi kêu gọi đầu tư, nếu ở Shark Tank mùa 1 các lỗi này đã gặp nhiều lần và được coi như việc “chưa quen” với định giá thì ở Shark Tank Mùa 2, các lỗi này dường như đang trở nên “quá đáng” hơn khiến tất cả các Shark và khán giả đều phải lắc đầu ngao ngán.

Tập 4 Shark Tank Việt Nam mùa 2 đã chứng kiến nhiều thương vụ kêu gọi đầu tư với mức định giá doanh nghiệp hết sức phi lý, vượt trên mọi tưởng tượng và không có một căn cứ hay một phương pháp khoa học nào sử dụng cho việc định giá này. Điển hình phải nhắc đến thương vụ bún Nguyễn Bính, startup thương hiệu bún với những chất mộc mạc thuyết trình một cách mạnh mẽ về giá trị thương hiệu bún mà mình đang sở hữu. Với offer đưa ra là 8 triệu đô cho 20% cổ phần của một công ty sản xuất bún, không có văn phòng đại diện, không rõ ràng chủ sở hữu (chung với Chồng) và đương nhiên không có báo cáo tài chính nào rõ ràng có thể kiểm chứng cả, câu nói nổi tiếng của startup “tôi nói để các Shark tự tính”.

Một chi tiết nữa khiến khán giả và Shark phải giật mình đó là tuyên bố “Tôi không thèm cầm tiền của các Shark” là ấn tượng về bà chủ công ty sản xuất bún Nguyễn Bính trên Shark Tank Việt Nam tập 4. Có lẽ đây cũng là case gọi vốn các Shark phải động tới giấy bút khá nhiều khi liên tục được Startup yêu cầu “tôi nói để các Shark tự tính”.

Nhà sáng lập Nguyễn Bính cho biết, bà bén duyên với ngành bún vì những trăn trở về sự mai một của ngành nghề truyền thống Việt và sự xuất hiện của nhiều sản phẩm hóa chất độc hại. Bà tự tin đã phá vũ môn bún hóa chất và là người đi đầu trong công nghiệp hóa ngành làm bún truyền thống.

Bà Bính cũng cho biết thêm, bún của mình là bún sạch, khác hẳn với những loại bún “không tên” trôi nổi trên thị trường, được một công ty Thái định giá 100 tỷ đồng cách đây 3 năm. Với dẫn chứng “ba năm trước có một nhà đầu tư Thái Lan sang định giá 100 tỷ đồng, nhưng muốn đầu tư đổi lấy 49% cổ phần. Tôi không muốn. Tôi bán cho ông rồi tôi đi làm thuê cho ông à? Người ta làm tôi như cái mỏ vàng để họ đào, nên tôi không chấp nhận”, bà Nguyễn Bính – Tổng Giám đốc công ty – thẳng thắn chia sẻ.

Ôm tham vọng đưa bún Việt ra toàn thế giới, bà Bính lên Shark Tank Việt Nam kêu gọi 8 triệu USD cho 20% cổ phần công ty.

Mức định giá cao kỷ lục này ngay lập tức khiến các “cá mập” choáng váng. Bà Bính cho biết Nguyễn Bính có bí quyết riêng trong sản xuất bún, nên không cần bảo quản, chỉ cần để nhiệt độ thường thì bún làm từ hôm trước rồi nay mới mời các Shark dùng thử cũng không thiu.

“Đây là bí quyết riêng. Tất cả lò bún ở TPHCM chưa ai có thể làm được sản phẩm như của tôi. Cả quốc gia Việt Nam cũng chấp hết. Nguyễn Bính rất chảnh”, bà chủ tự hào. Hiện diện tích sản xuất của Nguyễn Bính chỉ có 350 m2, bà chủ ôm mộng “bá chủ” nhưng không đủ tiền đầu tư lớn.

Phản ứng của các Shark

Đầu tiên là Shark Nguyễn Xuân Phú, là người nhạy bén với các con số, Shark Phú – Chủ tịch HĐQT Sunhouse nhìn nhận: “Chị đang định giá công ty 1.000 tỷ đồng. Nếu chúng tôi đầu tư cho chị số tiền này, doanh thu chị làm được bao nhiêu?”

Bà Bính không trả lời trực diện mà xua tay: “Các Shark cứ cầm tiền của các Shark đi, tôi không hề thèm cầm tiền của các Shark. Tôi nói thẳng như thế. Tổng các cơ sở trên TPHCM từ 400 – 700 cơ sở cho tất cả ngành nghề này. Dân của TP là 10 triệu, hôm nay không ăn bún thì ăn phở, không ăn phở thì ăn bánh mướt, mỳ Quảng”.

“Tôi chỉ tính đầu người, mỗi người ăn 1 lạt, thì 1 ngày nội TPHCM sẽ tiêu thị được 1.000 tấn”.

“Ý tôi là giả sử đầu tư cho chị 200 tỷ đồng, chị sẽ tạo ra doanh số và lợi nhuận khoảng bao nhiêu?”

“Tôi nói để các Shark tự tính: Tôi cần nhà xưởng, đất đai, thiết bị máy móc, 1 ký gạo ra 2 ký bún. Các Shark tự tính”.

Ngay cả với con số tiêu thụ 1.000 tấn bún tại TPHCM, khi Shark Phú căn vặn 1.000 tấn bún quy ra bao nhiêu tiền, bà Bính lại yêu cầu Shark cứ tính dựa trên số liệu “bún lá, bún ốc đang là 17.500 đồng/ký, bún bình thường 11.000 đồng/ký là giá xuất xưởng, bán online đến tận nhà là 25.000 đồng/ký”.

Shark Phú nhận xét việc kêu gọi gần 200 tỷ cho 20% tức startup đang định giá công ty lên đến 1000 tỷ đồng là vô cùng phi lý. Tuy vậy, chủ nhân Bún Nguyễn Bính lại cho rằng việc này hoàn toàn bình thường, bởi thương hiệu Bún Nguyễn Bính đang đứng đầu quốc gia và giá trị thương hiệu của startup này là ‘vô hình’. Bà chủ Bún Nguyễn Bính khẳng định chỉ sau 6 tháng, bà sẽ nắm chắc trong tay 50% thị phần tại Hồ Chí Minh.

Rất tâm huyết với các sản phẩm truyền thống, nên Shark Phú cần thêm các số liệu tài chính để chứng thực việc đầu tư này là có ‘tương lai’ nhưng bà chủ Nguyễn Bính chỉ cho biết hiện tại công ty đang quá tải và cần nhà xưởng. Ngoài việc chia sẻ 1kg gạo sẽ làm được 2kg3 bún, các số liệu khác, bà quyết định không ‘đặt lên bàn’ với các nhà đầu tư.

Trước sự ngộ nhận càng làm lớn thì càng có lãi cao, Shark Phú cho biết: “Thông thường, bọn tôi làm sản xuất ngành thực phẩm chỉ được phép cộng hết tất cả khấu hao lẫn tiền lương, giá vốn chỉ được chiếm độ khoản 40% là cùng. Riêng tiền gạo chị đã chiếm 50% rồi, chưa tính tiền nhân công, điện, nước, nhà xưởng… như vậy khi chị làm lớn không phải có lãi cao. Bây giờ chị đang hạch toán chưa đầy đủ nên chị thấy rằng có lãi thôi” – Chủ tịch Sunhouse cho hay.

Shark Linh cho biết “Có lời hay không tôi cũng không đầu tư”

Khác với các Shark còn lại, Shark Linh chia sẻ lý do không đầu tư đến từ yếu tố con người. Shark có nhận thấy phong cách của bà chủ Bún Nguyễn Bính sẽ rất khó hợp tác với các nhà đầu tư, kết thúc thương vụ Shark Linh cũng nói thêm: “Công ty này có lời hay không Linh cũng không đầu tư”.

Đề cập đến vấn đề tài sản hiện sở hữu, bà chủ Nguyễn Bính cho biết nhà cửa, máy móc, trang thiết bị, vật dụng… có giá trị lên đến 100 tỷ, nhưng đồng thời cũng đang nợ ngân hàng 17 tỷ đồng.

Shark Hưng, trước lượng thông tin ‘nhỏ giọt’ này, Shark Hưng nhanh chóng ‘xin phép’ không thể đầu tư vì cho rằng không có căn cứ nào chứng minh Bún Nguyễn Bính có thể chiếm 50% thị phần tại Tp HCM. Thêm vào đó các con số cũng quá mập mờ để Shark có thể nhập cuộc, “3 năm doanh thu tăng gấp 2 lần, giá trị thương hiệu tăng lên 10 lần. Nếu giá trị thương hiệu để càng lâu càng tăng tôi khuyên chị nên để 10 năm nữa bán để kiếm ngàn tỷ” Shark Hưng nhận xét.

Trước lý lẽ chặt chẽ đến từ nhà đầu tư, Nguyễn Bính thừa nhận công ty của mình trước giờ chỉ kinh doanh dưới dạng gia đình, không có hệ thống quản lý, chưa tổng hợp tổng lượng hàng hóa sản xuất ra mỗi ngày. Tuy nhiên, bà chủ Bún Nguyễn Bính cũng từ chối lời đề nghị cho vay để xây dựng nhà xưởng của Shark Phú, nhà sáng lập cho rằng bà tự làm trên đất của mình sẽ tốt hơn.

Shark Việt cho biết, mặc dù rất nể phục trước quyết tâm và tham vọng đưa ngành bún truyền thống của Việt Nam tiến tới ‘bá chủ thế giới’ của bà chủ Bún Nguyễn Bính nhưng Shark Việt cũng đành rút lui. Shark Việt cho rằng nhà đầu tư cần biết sẽ hoàn vốn và mức cổ tức thế nào, nhưng startup đã không kê khai được các số liệu minh bạch. Đây cũng lý do shark Dzung từ chối đầu tư, mặc dù ‘cá mập công nghệ’ chia sẻ anh rất thích ăn bún.

Shark Dũng cũng cho biết, mặc dù thích ăn bún từ bé, dạo gần đây mới chuyển sang ăn phở và ngưỡng mộ tham vọng của startup nhưng cũng xin phép trở thành khách hàng chứ không đầu tư.

TS Hoàng Tùng Shark Tank
TS Hoàng Tùng Shark Tank

Như vậy, thương vụ Bún Nguyễn Bính khép lại với 5 cái lắc đầu từ các ‘cá mập’. Đồng thời, đây cũng là bài học đắt giá cho các startup khác. Để thuyết phục các nhà đầu tư, trước hết cần đưa ra một mức định giá có khoa học và có căn cứ, tiếp theo là các số liệu tài chính minh bạch rõ ràng. Thương vụ sẽ khó lòng thành công nếu startup chọn nhấn mạnh vào những ‘giá trị vô hình’ mà thiếu đi các số liệu và dữ kiện thực tế.

Tiếp theo 2 phần trình bày của các startup trong tập 4 cũng thể hiện sự thiếu chuyên nghiệp trong quản trị doanh nghiệp, duy chỉ có phần trình bày của startup Nhiệt mặt trời được Shark Việt cứu với đầu tư 5 tỷ nhưng kèm điều kiện phải tìm được người kế nhiệm vận hành dự án đáng tin cậy.

LEAVE A RESPONSE

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

error: Content is protected !!